Bir kripto rug pull dolandırıcılığı, bir projenin kurucularının alıcıları çekip ardından likiditeyi boşalttığı, projeyi terk ettiği veya sahiplerine değersiz ya da satılamaz tokenlar bırakan kötü niyetli sözleşme kuralları kullandığı bir dolandırıcılık türüdür. Rug pull olayları DeFi, yeni tokenlar, NFT'ler ve memecoin lansmanlarında yaygındır.

Özet

• Bir rug pull, tehlikeli görünmeden önce genellikle heyecan verici görünür.

• Asıl risk, sadece bir token çöktükten sonra para kaybetmek değildir. Tokenı, likiditeyi, sözleşmeyi ve satış kurallarını kimin kontrol ettiğini anlamadan bir projeye güvenmektir.

• Yeni bir token satın almadan önce ekibi, likidite kilidini, sahip dağılımını, sözleşme davranışını, denetim durumunu ve onay talebini kontrol edin. 

• Daha güvenli bir cüzdan neyi imzaladığınızı anlamanıza yardımcı olabilir, ancak hiçbir cüzdan bir tokenın veya ekibin dürüst olduğunu garanti edemez.

Kriptoda rug pull nedir?

Rug pull, bir kripto kaçış dolandırıcılığıdır. Kurucular bir token veya proje etrafında hype yaratır, alıcıları çeker ve ardından tokene değer veren desteği kaldırır. Bu destek likidite, güven, satış erişimi veya ekibin geliştirmeye devam etme vaadi olabilir.

Rug pull, bir geliştirme ekibinin bir projeyi terk ettiği ve likiditesini boşaltarak yatırımcıları tokenlarını satamaz durumda bıraktığı bir dolandırıcılık türüdür. Bu durum DeFi'de sıkça yaşanır çünkü tokenlar sınırlı denetimle hızlıca oluşturulup listelenebilir.

Açıkça söylemek gerekirse: İnsanlar satın alır, ardından projenin arkasındakiler çekilir. Bir rug pull şu şekillerde gerçekleşebilir:

Bir rug pull genellikle tek bir kırmızı bayraktan ibaret değildir. Eksik güven sinyallerinin bir bütünüdür.

Kripto rug pull nasıl çalışır?

Çoğu rug pull basit bir model izler: Bir token oluştur, hype yarat, likidite çek, alıcıları getir, ardından değerli varlıklarla çıkış yap.

Bu durum genellikle merkeziyetsiz bir borsada (DEX) gerçekleşir. Bir DEX, insanların merkezi bir emir defteri yerine doğrudan likidite havuzları aracılığıyla işlem yapmasını sağlar. Likidite havuzu, yeni bir token ile ETH, SOL, BNB, USDT veya USDC gibi iki varlığı barındıran akıllı bir sözleşmedir. İşte genel işleyiş.

Bir ekip token oluşturur. Web sitesi kurar, yol haritası yazar, sosyal kanallar açar ve projeyi aktif gösterir.
Ardından token ticareti yapılabilsin diye bir likidite havuzu oluştururlar. Alıcılar havuza değerli varlıklar gönderir ve karşılığında yeni tokenı alır.
Sonra ekip hype yaratır. X gönderileri, Telegram grupları, fenomen paylaşımları, "erken erişim" söylemleri, grafikler, sahte aciliyet havası. Karşınızda artık akıllı sözleşmelerle yürütülen bildiğimiz panayır düzeni.
Ve sonra çıkış gerçekleşir. Ekip likiditeyi boşaltabilir, içerideki tokenları satabilir, sözleşme kurallarıyla satışı engelleyebilir veya sadece ortadan kaybolabilir.
Sonuç kötüdür: Kullanıcılar cüzdanlarında hâlâ tokenları görebilir ancak bu tokenlar değersizleşmiş ya da satılması imkansız hale gelmiştir.

Satın almanın çalıştığı ancak satışın başarısız olduğu ilgili tuzak türünü anlamak istiyorsanız, kripto honeypot nedir rehberimizi okuyun. Bu, rug pull ile en çok bağlantılı risklerden biridir.

Sert rug vs yumuşak rug: Farkı nedir?

Sert rug pull ani olur ve genellikle başından beri kötü niyetlidir. Yumuşak rug pull (soft rug) ise içeriden satışlar, tutulmayan sözler veya sessizce terk etme yoluyla daha yavaş gerçekleşir. Rug pull türleri sert ve yumuşak olarak ikiye ayrılabilir. Sert rug'lar anidir. Yumuşak rug'lar ise ekip kullanıcılara sahte bir güvenlik hissi verirken daha uzun bir sürede gerçekleşir. 

Yumuşak bir rug'ı kanıtlamak daha zor olabilir ancak yine de kullanıcılara ciddi zarar verebilir. Bazen ekip bir anda ortadan kaybolmaz. Sadece giderek daha az paylaşım yapar, daha az geliştirme sunar, daha az yanıt verir ve daha çok satış yapar.

Çok insani. Çok moral bozucu. Tam da internete yakışır cinsten.

Bir rug pull'un uyarı işaretleri nelerdir?

En büyük rug pull uyarı işaretleri; anonim kurucular, kilitlenmemiş likidite, belirli ellerde toplanmış token yapıları, denetlenmemiş sözleşmeler, gerçekçi olmayan getiriler, sahte hype ve kafa karıştırıcı onay talepleridir. Hiçbir uyarı işareti tek başına rug pull kanıtı değildir. Ancak birkaçı bir araya geldiğinde yavaşlayın.

Likidite kilidinin önemli olma sebebi de budur, ancak sadece tek bir sinyal olarak değerlendirilmelidir. Bunun ne anlama geldiğinden emin değilseniz, önce kriptoda likidite kilitleri nasıl çalışır rehberiyle başlayın.

Kilitli likidite bir tokenın güvenli olduğu anlamına mı gelir?

Hayır. Kilitli likidite bir tür rug pull riskini azaltsı da tokenın güvenli olduğunu kanıtlamaz. Likidite kilidi, projenin likidite sağlayıcı tokenlarının belirli bir süre için kilitlendiği anlamına gelir. Bu, ekibin havuzdan likiditeyi hemen çekmesini zorlaştırır.

Faydalı mı? Evet.
Yeterli mi? Hayır.

Bir token yine de kötü niyetli sözleşme kurallarına, içeridekilerin elinde toplanmış arza, kısa kilit sürelerine, gizli yönetici kontrollerine, sahte kullanım alanlarına veya projeyi yavaşça terk eden bir ekibe sahip olabilir.

CertiK, kullanıcıların dikkat etmesi gereken yaygın işaretler arasında eksik likidite kilitlerini, anonim kurucuları, şüpheli denetim eksikliğini ve gerçekçi olmayan getirileri listeliyor.

Bu yüzden daha iyi soru şudur: Likidite kilitli olsa bile ne ters gidebilir? Bu soru, insanları boş hype'tan çok daha fazla korur.

walllet.com adresinin kripto işlemlerini anlamayı nasıl kolaylaştırdığını keşfedin

Bir rug pull sonrasında kaybedilen para geri alınabilir mi?

Bir rug pull sonrasında parayı geri almak genellikle zordur. Blockchain işlemleri geri alınamaz, dolandırıcılar fonları hızla taşır ve anonim cüzdanları gerçek kişilerle ilişkilendirmek zordur. Yine de hiçbir şey yapmadan durmamalısınız.

Bir rug pull projesine bulaştığınızı düşünüyorsanız önce token veya web sitesi ile etkileşimi kesin. Panikle daha fazla işlemi onaylamayın.

Ardından, sözleşmeye cüzdanınızdan token harcama izni verip vermediğinizi kontrol edin. Verdiyseniz, riskli onayları inceleyin ve mümkünse iptal edin. İmzalamadan önce token onayları nasıl kontrol edilir konulu bir rehber kullanıcıların bu adımı anlamasına yardımcı olabilir.

Kanıtları da kaydedin: İşlem hash'leri, sözleşme adresleri, ekran görüntüleri, sosyal medya linkleri, web sitesi adresleri ve cüzdan adresleri. Ayrıca "kurtarma" tekliflerine karşı dikkatli olun. Dolandırıcılar, kaybolan fonları kurtarma vaadiyle mağdurlardan ön ödeme isteyerek onları tekrar hedef alabilir. Çünkü anlaşılan o ki bir kez dolandırılmak yetmemiştir.

Bir tokenı satın almadan önce rug pull'lardan nasıl kaçınılır?

Tüm riskleri yok edemezsiniz ancak satın almadan önce projeyi, imzalamadan önce de onayı kontrol ederek en basit tuzaklardan kaçınabilirsiniz.

Şu kontrollerle başlayın:

1. Projenin arkasında kimin olduğunu kontrol edin. Anonim ekipler her zaman dolandırıcı değildir ancak anonimlik, başka yerlerde daha güçlü güven sinyallerine ihtiyacınız olduğu anlamına gelir.

2. Likiditenin kilitli olup olmadığını kontrol edin. Kilit süresine, kilit sağlayıcısına ve kilidin değiştirilip değiştirilemeyeceğine bakın.

3. Cüzdanlardaki arz yoğunluğunu kontrol edin. Eğer birkaç cüzdan arzın çoğunu kontrol ediyorsa, piyasayı tek başlarına çökertebilirler.

4. Satışın çalışıp çalışmadığını kontrol edin. Token bir honeypot gibi davranıyorsa, normal kullanıcılar satın alabilir ama satamaz.

5. Denetim durumunu kontrol edin. Denetim yardımcı olur ama sihirli bir kalkan değildir. Denetimi kimin, ne zaman yaptığını ve sorunların çözülüp çözülmediğini okuyun.

6. Onay talebini kontrol edin. Eğer bir dApp sınırsız izin istiyorsa veya cüzdan uyarısı net değilse yavaşlayın.

7. Küçük miktarla başlayın ya da es geçin. Bir proje henüz siz onu anlamadan hızlı hareket etmenizi istiyorsa, bu zaten bir sinyaldir.

Uzaktan çalışma karşılığında USDC alan ve X'te popüler bir token gören bir serbest çalışanı hayal edin. Tehlike sadece token fiyatının düşebileceği değildir. Asıl tehlike anlamadığı bir sözleşmeyi onaylamak, satamayacağı bir şeyi satın almak veya gerçekten ihtiyaç duyduğu fonları riske atmaktır.

İşte gerçek karar anı budur: "Bu token yükselir mi?" değil, "Onayla butonuna tıklamadan önce neye güveniyorum?" sorusudur.

Bir cüzdan rug pull riskini azaltmaya yardımcı olabilir mi?

Bir cüzdan bir tokenın, ekibin, likidite kilidinin veya piyasa fiyatının güvenli olduğunu garanti edemez. Ancak daha iyi bir cüzdan deneyimi kullanıcıların körü körüne imza atmasını engelleyebilir.

walllet.com, kriptoyu daha güvenli ve kullanımı kolay hale getirmek için tasarlanmış, kurtarma kelimesiz (seedless) ve gözetimsiz (self-custodial) bir kripto cüzdanıdır. Kullanıcıların bir kurtarma kelimesini yönetmek zorunda kalmadan kriptolarını kontrol etmelerine yardımcı olur, geçiş anahtarları ile biyometrik erişim kullanır ve işlem adımlarını imzalamadan önce anlaşılır kılar.

Rug pull riski açısından bu önemlidir çünkü birçok kullanıcı sözleşme mantığını dikkatlice okuduktan sonra dolandırılmaz. Bir işlemin kafa karıştırıcı, acil veya onaylanacak kadar normal görünmesi nedeniyle riske maruz kalırlar. Bir cüzdan daha net talimatlar, şüpheli sözleşme uyarıları ve riskli onay farkındalığı ile yardımcı olabilir. Her tokenın güvenli olduğunu vaat edemez. Bu çizgi önemlidir.

Daha güvenli bir cüzdan imza atmadan önce yavaşlamanıza yardımcı olmalıdır. Arayüz temiz görünüyor diye spekülasyonun bir anda risksiz olduğunu iddia etmemelidir. Temel güvenlik alışkanlıkları için kripto cüzdanı güvenlik ipuçları rehberimizi okuyun.

Bir cüzdan sizi nelerden koruyabilir ve neleri engelleyemez?

Bir cüzdan kafa karışıklığını azaltabilir. Piyasa riskini, proje riskini veya insan faktöründen kaynaklanan riskleri ortadan kaldıramaz.
Bir cüzdan işlemleri anlamanıza yardımcı olabilir, kurtarma kelimesi kaygısını azaltabilir, riskli onaylarda sizi uyarabilir ve kriptoyu kendi kontrolünüzde tutmanızı sağlayabilir.
Bir cüzdan bir tokenın değerini koruyacağını, ekibin geliştirmeye devam edeceğini, likidite kilidinin yeterli olduğunu, bir denetimin her sorunu bulduğunu veya kayıp fonların her zaman kurtarılabileceğini garanti edemez.

Bu işin dürüst açıklamasıdır.

Kripto güvenliği her tehlikenin yok edilebileceğini varsaymakla ilgili değildir. Körü körüne daha az karar vermekle ilgilidir.

Daha net uyarılar ve daha az körü körüne onay ile daha basit bir gözetimsiz cüzdan deneyimi için walllet.com'u deneyin