Kriptoda rug pull, bir projenin yaratıcılarının alıcıları çekip ardından likiditeyi boşalttığı, projeyi terk ettiği veya sahiplerini değersiz veya satılamayan tokenlarla baş başa bırakan kötü niyetli sözleşme kuralları kullandığı bir dolandırıcılıktır. Rug pull vakalarına DeFi, yeni tokenlar, NFT'ler ve memecoin lansmanlarında sıkça rastlanır.

Özet

• Bir rug pull, tehlikeli görünmeden önce genellikle heyecan verici görünür.

• Asıl risk, sadece bir token çöktükten sonra para kaybetmek değildir. Tokenı, likiditeyi, sözleşmeyi ve satış kurallarını kimin kontrol ettiğini anlamadan bir projeye güvenmektir.

• Yeni bir token satın almadan önce ekibi, likidite kilidini, sahip dağılımını, sözleşme davranışını, denetim durumunu ve onay talebini kontrol edin. 

• Daha güvenli bir cüzdan neyi imzaladığınızı anlamanıza yardımcı olabilir, ancak hiçbir cüzdan bir tokenın veya ekibin dürüst olduğunu garanti edemez.

Kriptoda rug pull nedir?

Rug pull, kriptoda bir kaçış dolandırıcılığıdır. Yaratıcılar bir token veya proje etrafında heyecan yaratır, alıcıları çeker ve ardından tokene değer katan desteği ortadan kaldırır. Bu destek likidite, güven, satış erişimi veya ekibin geliştirmeye devam etme vaadi olabilir.

Rug pull, bir geliştirme ekibinin projeyi terk ettiği ve likiditesini boşaltarak yatırımcıları tokenlarını satamaz halde bıraktığı bir dolandırıcılıktır. Sınırlı denetimle tokenlar hızlıca oluşturulup listelenebildiği için bu durum DeFi'de sıkça yaşanır.

Basitçe ifade etmek gerekirse: İnsanlar yatırım yapar, ardından projenin arkasındakiler desteği çeker. Bir rug pull şu şekillerde gerçekleşebilir:

Bir rug pull genellikle tek bir kırmızı bayraktan ibaret değildir. Eksik güven sinyallerinin bir bütünüdür.

Kriptoda rug pull nasıl gerçekleşir?

Çoğu rug pull basit bir şablonu takip eder: Bir token oluştur, heyecan yarat, likidite çek, alıcıları topla ve ardından değerli varlıklarla kaç.

Bu durum genellikle merkeziyetsiz bir borsada (DEX) gerçekleşir. DEX'ler, insanların merkezi bir emir defteri yerine doğrudan likidite havuzları aracılığıyla işlem yapmasını sağlar. Likidite havuzu, yeni bir token ile ETH, SOL, BNB, USDT veya USDC gibi iki varlığı barındıran bir akıllı sözleşmedir. İşte genel işleyiş.

Bir ekip token oluşturur. Web sitesi açar, yol haritası hazırlar, sosyal kanallar kurar ve projeyi aktif gösterir.
Ardından tokenın alınıp satılabilmesi için bir likidite havuzu oluştururlar. Alıcılar havuza değerli varlıklar gönderir ve karşılığında yeni tokenı alır.
Sonra ekip heyecan yaratır. X paylaşımları, Telegram grupları, fenomen yönlendirmeleri, "erken fırsat" söylemleri, grafikler, yapay aciliyet hissi. Artık akıllı sözleşmelerle süslenmiş bildik bir senaryo.
Ve kaçış gerçekleşir. Ekip likiditeyi çekebilir, içerideki tokenları satabilir, sözleşme kurallarıyla satışı engelleyebilir veya sadece ortadan kaybolabilir.
Sonuç kötüdür: Kullanıcılar cüzdanlarında hâlâ tokenları görebilirler ancak bu tokenlar değersizdir veya satılması imkansızdır.

Hard rug ve soft rug arasındaki fark nedir?

Hard rug pull ani olur ve genellikle başından beri kötü niyetlidir. Soft rug pull ise içeriden satışlar, tutulmayan sözler veya sessizce terk etme yoluyla daha yavaş gerçekleşir. Rug pull türleri sert (hard) ve yumuşak (soft) olarak ikiye ayrılabilir. Sert olanlar anidir. Yumuşak olanlar ise ekip kullanıcılara sahte bir güven hissi verirken daha uzun bir sürede gerçekleşir. 

Soft rug vakalarını kanıtlamak daha zor olabilir ancak yine de kullanıcılara büyük zarar verebilir. Bazen ekip bir anda ortadan kaybolmaz. Sadece daha az paylaşım yapmaya, daha az geliştirmeye, soruları daha az yanıtlamaya ve daha çok satış yapmaya başlarlar.

Çok insani. Çok moral bozucu. İnternet dünyasına çok uygun.

Bir rug pull projesinin uyarı işaretleri nelerdir?

En büyük rug pull uyarı işaretleri anonim yaratıcılar, kilitlenmemiş likidite, belirli cüzdanlarda toplanmış tokenlar, denetlenmemiş sözleşmeler, gerçekçi olmayan getiriler, yapay heyecan ve kafa karıştırıcı onay talepleridir. Tek bir uyarı işareti kesin olarak rug pull olduğunu kanıtlamaz. Ancak birkaçı bir araya geldiğinde yavaşlayın.

Kilitli likidite, tokenın güvenli olduğu anlamına mı gelir?

Hayır. Kilitli likidite rug pull riskinin bir türünü azaltsa da tokenın güvenli olduğunu kanıtlamaz. Likidite kilidi, projenin likidite sağlayıcı tokenlarının belirli bir süre için kilitlendiği anlamına gelir. Bu, ekibin likiditeyi havuzdan hemen çekmesini zorlaştırır.

Yararlı mı? Evet.
Yeterli mi? Hayır.

Bir tokenın sözleşmesinde hâlâ kötü niyetli kurallar, içeridekilerin elinde toplanmış arz, kısa kilit süreleri, gizli yönetici kontrolleri, sahte kullanım alanları olabilir veya ekip projeyi yavaşça terk edebilir.

CertiK; eksik likidite kilitlerini, anonim yaratıcıları, şüpheli denetim eksikliğini ve gerçek dışı getirileri kullanıcıların dikkat etmesi gereken yaygın işaretler arasında listeliyor.

Bu yüzden asıl soru şudur: Likidite kilitli olsa bile ne ters gidebilir? Bu soru, insanları yapay heyecanlardan çok daha fazla korur.

walllet.com adresinin kripto işlemlerini anlamayı nasıl kolaylaştırdığını keşfedin

Bir rug pull sonrasında para kurtarılabilir mi?

Bir rug pull sonrasında parayı kurtarmak genellikle zordur. Blokzincir işlemlerini geri almak zordur, dolandırıcılar fonları hızla taşır ve anonim cüzdanları gerçek kişilerle ilişkilendirmek kolay değildir. Yine de hiçbir şey yapmadan durmamalısınız.

Bir rug pull projesine yatırım yaptığınızı düşünüyorsanız öncelikle token veya web sitesiyle olan etkileşimi kesin. Panikle daha fazla işleme onay vermeyin.

Ardından, sözleşmeye cüzdanınızdan token harcama izni verip vermediğinizi kontrol edin. Verdiyseniz mümkün olan en kısa sürede bu riskli onayları gözden geçirin ve iptal edin.

Kanıtları da kaydedin: işlem hash'leri, sözleşme adresleri, ekran görüntüleri, sosyal medya bağlantıları, web sitesi URL'leri ve cüzdan adresleri. Ayrıca "kurtarma" tekliflerine karşı dikkatli olun. Dolandırıcılar genellikle kayıp fonları kurtarma vaadiyle mağdurlardan ön ödeme isteyerek onları tekrar hedef alır. Çünkü anlaşılan o ki bir kez dolandırılmak yetmemiştir.

Bir token satın almadan önce rug pull projelerinden nasıl kaçınabilirsiniz?

Tüm riskleri sıfırlayamazsınız ancak satın almadan önce projeyi, imzalamadan önce de onayı kontrol ederek en basit tuzaklardan kaçınabilirsiniz.

Şu kontrollerle başlayın:

1. Projenin arkasında kimin olduğunu kontrol edin. Anonim ekipler her zaman dolandırıcı değildir ancak anonimlik, başka alanlarda daha güçlü güven sinyalleri aramanızı gerektirir.

2. Likiditenin kilitli olup olmadığını kontrol edin. Kilit süresine, kilit sağlayıcısına ve kilidin değiştirilip değiştirilemeyeceğine bakın.

3. Sahiplik yoğunluğunu kontrol edin. Birkaç cüzdan arzın çoğunu kontrol ediyorsa piyasayı tek başlarına çökertebilirler.

4. Satışın çalışıp çalışmadığını kontrol edin. Token bir honeypot gibi davranıyorsa normal kullanıcılar satın alabilir ama satamaz.

5. Denetim durumunu kontrol edin. Denetim yardımcı olur ancak sihirli bir kalkan değildir. Denetimi kimin, ne zaman yaptığını ve sorunların giderilip giderilmediğini okuyun.

6. Onay talebini kontrol edin. Bir dApp sınırsız izin istiyorsa veya cüzdan uyarısı net değilse yavaşlayın.

7. Küçük miktarlarla başlayın veya vazgeçin. Bir proje henüz ne olduğunu anlamadan hızlı hareket etmenizi istiyorsa bu zaten bir işarettir.

Uzaktan çalışarak USDC alan ve X'te popüler bir token gören bir serbest çalışanı hayal edin. Tehlike sadece token fiyatının düşebilecek olması değildir. Asıl tehlike, anlamadığı bir sözleşmeyi onaylamak, satamayacağı bir şeyi satın almak veya gerçekten ihtiyacı olan fonları riske atmaktır.

Karar anı tam olarak budur: "Bu token yükselir mi?" diye değil, "Onayla butonuna basmadan önce neye güveniyorum?" diye sormak.

Bir cüzdan, rug pull riskini azaltmaya yardımcı olabilir mi?

Bir cüzdan bir tokenın, ekibin, likidite kilidinin veya piyasa fiyatının güvenli olduğunu garanti edemez. Ancak daha iyi bir cüzdan deneyimi kullanıcıların körü körüne imza atmasını önleyebilir.

walllet.com, kriptoyu daha güvenli ve kullanımı kolay hale getirmek için tasarlanmış, kurtarma ifadesiz (seedless), gözetimsiz (self-custodial) bir kripto cüzdanıdır. Kullanıcıların bir kurtarma ifadesini yönetmeden kriptolarını kontrol etmelerini sağlar, geçiş anahtarları (passkey) ve biyometrik erişim kullanır ve imzalamadan önce işlem adımlarını anlamayı kolaylaştırır.

Rug pull riski açısından bu önemlidir çünkü birçok kullanıcı sözleşme mantığını dikkatlice okuduktan sonra dolandırılmaz. Bir işlemin kafa karıştırıcı, acil veya onaylanacak kadar normal görünmesi nedeniyle risk altında kalırlar. Bir cüzdan net uyarılar, şüpheli sözleşme bildirimleri ve riskli onay farkındalığı ile yardımcı olabilir. Her tokenın güvenli olduğunu vaat edemez. Bu ayrım önemlidir.

Daha güvenli bir cüzdan, imzalamadan önce yavaşlamanıza yardımcı olmalıdır. Sırf arayüz temiz görünüyor diye spekülasyonun bir anda risksiz hale geldiğini iddia etmemelidir.

Bir cüzdan sizi nelere karşı koruyabilir ve neleri engelleyemez?

Bir cüzdan kafa karışıklığını azaltabilir. Piyasa riskini, proje riskini veya insan faktöründen kaynaklanan riskleri ortadan kaldıramaz.
Bir cüzdan işlemleri anlamanıza yardımcı olabilir, kurtarma ifadesi kaygısını azaltabilir, riskli onaylara karşı uyarabilir ve kriptoyu kendi kontrolünüzde tutabilir.
Bir cüzdan bir tokenın değerini koruyacağını, ekibin geliştirmeye devam edeceğini, likidite kilidinin yeterli olduğunu, denetimin her sorunu bulduğunu veya kaybedilen fonların her zaman kurtarılabileceğini garanti edemez.

Dürüst olan versiyon budur.

Kripto güvenliği her tehlikenin ortadan kaldırılabileceğini iddia etmekle ilgili değildir. Bilinçsizce daha az karar vermekle ilgilidir.

Daha net uyarılar ve daha az körü körüne onay ile daha basit bir gözetimsiz cüzdan deneyimi için walllet.com'u deneyin